Welkom op het koffiewoordenboek!
Op deze pagina kunt u diverse begrippen lezen en de omschrijving daarvan.
Leer zo gemakkelijk de woorden kennen en begrijpen wat een machine echt kan!
Mocht er een woord zijn die u graag wilt weten maar niet ziet neem dan
contact met ons op!
Begrip / woord:
• Portafilter:
Italiaanse benaming voor de filterdrager/filterhouder (waar de koffie in gaat bij een handmatige machine)
• Naked / bottomless portafilter:
Filterdrager zonder onderkant waardoor de koffie uitloop te “bestuderen” valt (perfecte maling / hoeveelheid / tamping / temperatuur)
• Piston:
Een zuiger (en NIET de filterdrager) van een espresso machine zonder pomp waardoor het water door de koffie geperst wordt.
• Pompdruk:
De druk die nodig is om door de koffie te persen, tussen de 8 en 12 Bar op de koffie.
• Manometer:
Weergave meter van of de pompdruk of keteldruk
• Boiler:
Ketel waar water in verwarmd wordt om een constante temperatuur te behouden.
• Boilermaterialen:
Veel gebruikt:
Aluminium: Licht, snel op temperatuur maar minst stabiel
Roest Vast Staal: Sterk, redelijk snel van temperatuur en goed te ontkalken
Brons: Stabiel en dicht materiaal wat goed isoleerd meer stuk duurder dan RVS.
Koper: Het meest dichte en temperatuurstabiele materiaal waar ook het meeste rek in zit waardoor het een langere levensduur zou moeten hebben.
• Keteldruk:
Temperatuur van het water in een HX boiler
• HX:
Heat Exchanger, Engelse benaming voor een boiler met warmtewisselaar
• Warmtewisselaar:
Een boiler in hogere klasse machines met een boiler in een boiler.
De boiler staat op een temperatuur van gemiddeld 120˚ Celsius (1.2 Bar) en er loopt een pijp door de boiler heen waar water vanuit de watercontainer/leiding doorheen gezogen wordt.
Daardoor wordt het water versneld verwarmd.
Daardoor heb je meteen stoom / kokend water en kan je ook koffie zetten tijdens het stomen.
• Thermosyphon:
Dat is het systeem / de methode hoe de boiler aan de broeikop zit.
Een syphon zorgt dat de broeikop passief verwarmd wordt door een leiding die van de boiler naar de broeikop loopt en retour.
• Dual Boiler:
Machine met 2 boilers waardoor de temperatuur van de koffieboiler ingesteld kan worden op ± 1˚ Celcius nauwkeurig.
• Thermoblock:
Block met een mini leiding waar water doorheen gespoten wordt en daardoor verwarmd wordt naar de gewenste temperatuur (koffie of stoom).
Door de korte tijd van contact vaak minder constant behalve wanneer compleet van koper.
• Broeikop:
Kop waar de filterdrager in hangt, hier wordt het water doorheen geperst en moet zwaar zijn om zo zijn temperatuur stabiel te houden.
• E61:
Een naar onze idee perfecte broeikop.
Uitgekomen in 1961, E staat voor eclips.
Bedacht door Faema en gelukkig gespaard gebleven na hun faillissement (Faema bestaat nu wel weer).
Wat de E61 bijzonder maakt is zijn Pre-infusie en zijn overstort ventiel en zijn enorme massa van 4.5 Kg messing.
• Pre-infusie:
Het voorbevochtigen van de koffie alvorens er pompdruk op gelegd wordt.
Hierdoor krijg je een voller en vaak smakelijker aroma van.
• Overstort E61:
Deze overstort is compleet mechanisch door de halve maan in de E61.
Wanneer de hendel naar beneden gezet wordt zorgt de halve maan dat de watertoevoer afgesloten wordt en het water wat nog in de kop zit van de koffie afgezogen wordt en weggeblazen wordt.
Hierdoor heb je geen vocht op de koffie meer bij het uitkloppen van de filterdrager en kan je de filterdrager direct na het stoppen van de koffie uit de broeikop halen.
Extra: Sommige machines zonder E61 hebben deze functie ook alleen wordt dit dan gedaan met een zgn. driewegklep en deze werkt elektrisch ipv mechanisch.
• Halve maan:
Onderdeel van de E61 wat de hendel (lever) aanstuurt om de watertoever te openen of te sluiten
• Lever:
Engels woord voor de hendel van de E61 of pistonmachine benaming
• Driewegklep:
Elektrische variant van het overstort van de E61, deze wordt vaak gebruikt in programmeerbare machines en kleinere machines zoals bijv. de Pavoni Puccino, Expobar Control.
• Latte art:
Kunst schenken in de cappuccino
• Robusta:
Koffie soort die vaak als de ’mindere’ gezien wordt maar in onze ogen is dit zeer onterecht.
Soms kan robusta juist voor een verrijking zorgen.
De robusta boon bevat iets meer cafeïne en is iets harder van smaak.
• Arabica:
Een fijne zachte koffie soort die vaak als de beste wordt ervaren.
Nu is een Arabica koffie heerlijk maar niet alheilig, kijk maar naar rode wijn, daar zijn ook varianten in die niet lekker zijn.
De Arabica boon bevat minder cafeïne en is vaak ietsjes rinsiger van smaak.
Daarom gebruiken veel Italianen iets robusta om de koffie wat meer body en 'bite' te geven.
• Pistonmachine:
Een machine waar geen pomp in zit maar een zuiger (met of zonder veer) waar het water naar boven gezogen wordt om zo het water op de koffie te krijgen.
Dan door tegendruk naar beneden geperst door de koffie of met een veer systeem loopt de hendel automatisch terug.
De druk is vaak iets lager wat resulteerd in iets minder harde koffie, over het algemeen natuurlijk.
• Tamper:
Hulpstuk wat gebruikt wordt om de koffie vlak en compact te drukken
• Tampingdruk:
Er wordt veel gespeculeerd over hoe hard je moet aandrukken, helaas wordt er een enorm drama van gemaakt en daardoor lijkt het heel lastig wat best meevalt.
Koffie hoort geëxtraheerd te worden in zo’n 20 a 30 seconden, dus hoe groot je je kopje ook wilt hebben (niet te groot natuurlijk) zorg dat je kopje in maximaal ± 30 seconden vol is.
Dus stel de maling, hoeveelheid koffie en tampdruk zo af dat je in die tijd een lekker kopje koffie maakt.
• Doorlooptijd:
Korter dan 20 seconden betekent vaak een zure smaak en langer dan 30 krijg je meer bitters, cafeïne, etc zorg dat het niet te lang duurt voor een ideale extractie.
De kleur van de koffie zegt eigenlijk alles, tijdens het uitlopen gaat de koffie van zwart naar caramel naar blond (wit).
Wanneer de koffie veranderd naar het blond moet u direct stoppen.
•Maalgraad:
Fijne of grove maling, fijner is niet persé beter, het gaat om de verhouding.
Als je altijd kleine kopjes zet is het makkelijker om de maling wat fijner te zetten, dan hoef je niet heel erg hard aan te drukken en is het herhalen makkelijker.
• Melange:
Mix tussen verschillende koffies in een zak / blik / etc
• PID:
Wordt gebruikt bij espressomachines om een zeer gedetailleerde temperatuur te kunnen beheersen in een enkele of dual boiler machine.
PID is een erg assertieve methode om de temperatuur constant te houden en dat is nodig om zo een lekker en constant kopje koffie te zetten.
Aan het PID zit een display gekoppeld wat de absolute waarde van het water op de koffie weergeeft.
• Crema:
Het laagje wat op de koffie komt.
Er zijn vele theorieen wat de crema “doet” voor ons is het een beschermlaag van de koffie smaak, als je de crema namelijk van de koffie haalt wordt deze extra snel bitter en koelt hij iets sneller af.
• Convex of flat tampers:
De onderkant van de tampers hebben een naam, plat = flat, convex = bolling.
Welke er beter is kan je niet zeggen, wat wel zo is, de bolling heeft een centrumpunt in het midden waardoor je gemakkelijker recht aandrukt en daardoor een gelijkmatigere doorloop kunt krijgen.
Bij een vlakke stamper kan je de koffie iets sneller scheef aandrukken waardoor de extractie minder goed is.
Maar beide werken dus perfect, hoe ze in de hand liggen is vele malen belangrijker.